Пословицы и поговорки
Нюрганда хэлэнхаар, нюурта хэлэ
Чем говорить за спиной лучше говори в лицо
Ороhон бороо зогсохо, ерэhэн айлшан мордохо
Дождь перестает, гость уходит /всему есть мера/
«А» зэг эрдэмэй дээжэ, аяга cай эдеэнэй дээжэ
«А»-начало знаний, чай-начало трапезы»
hайн мориндо эзэн олон, hайн хγндэ нγхэр олон.
У доброго коня хозяев много, у хорошего человека друзей немало.
hалхинай γгы hаа, модоной орой хγдэлхэгγй.
Без ветра верхушка дерева не закачается.
hалхинай γгыдэ ногоон хγдэлхэгγй.
Без ветра и трава не колышется.
hураhaн долой, һураагүй балай.
Учившийся - море, а не учившийся — тьма.
hээлэй хγн хабар намар даараха.
Франт мёрзнет весной и осенью
Yнэгэн унтаандаашье тахяа тоолодог
Лиса и во сне кур считает
Yритэй ябанхаар γгытэй ябаhан дээрэ
Чем жить в долгах, лучше быть бедным
Yрэтэ хүн хүнэй үрые бү хэлэ.
Имея своих детей, не суди чужих.
γгырхэ хγнэй унтаха эдихэнь тγрγγ, Баяжаха хγнэй hанаха бодохонь тγрγγ.
Кто в думах о еде и сне в мечтах, тому бедному быть. Кто в думах и заботах о деле, тому богатым стать.
θθрын юумэ γнэргγй
Собственный запах человеку неизвестен
Аалихан ябажа, абгай болодог
Тише пойдешь - большим станешь
Абари hайта арба хонохо, ама муута хээрэ хонохо
Человек доброго нрава десять раз в гостях переночует, а человек со злым языком в степи переночует
Агта морин сэргэдэ. Аба хүн хойморто
Рысак красен у коновязи, а отец на почетном месте.
Адаг тэнэг бэеэ магтаха
Только неумный человек сам себя хвалит
Ажалгγйгθθр алганашье барихагγйш.
Без труда не поймаешь и окуня.
Айлhаа бэдэрэнхаар абдараа уудала
Чем искать по соседям, ройся у себя в сундуке
Айлда ошоходоо - амар, гэртэнь ошоходо - хомор
В гости ходить любит, а к себе звать не любит
(Разговор двух мудрых)

1   Урдын урда сагта нэгэ сэсэн хаан ажаһуудаг байгаа. Тэрэ хаан хадаа хүбүүтэй байгаа. Хүбүүниинь ехэ тэнэг, юушье ойлгодоггүй байгаа һэн.
Хаан хүбүүндээ ехэ сэсэн һамага оложо үхым байна даа гэжэ өөрынгөө гүрэндэ тиимэ сэсэн басага бэдэрбэ. Бэдэр-бэдэр-һээр нэгэ үгытэй хүнэй басага олобо. Хаан хорим хэжэ, хүбүүндээ һамга асарба. Хаан бэрэтэеэ ехэ тааража, һэтэ һоннн зугаа зугаалдаг байгаа.
Нэгэтэ тэрэ хаан агнажа ябатараа төөрөөд, ондоо хаанай орондо орожо ерэбэ. Тэрэ хари гүрэнэй хаан энэ хааниие баряад, дүрбэн баханын дунда хүлижэ орхибо.

2   Энэ манай хаан хайшан гээд гэртээ иимэ ушарта ороод байнаб гэжэ мэдүүлхэб даа гээд, бэрэдээ иимэ удхатай бэшэг эльгээбэ: «Би ногоон торгон тохомтой, хүхэ торгон хүнжэлтэй, үдэр һүнигүй хажуудаа һахюултай, хаанай байгаа, үзөөгүй газарта, баруун хаанайда байнаб. Ши энэ минии эльгээһэн гурбан буха, гушан шарада бии үгэй юумээ тохоод, үбэртэ малаа урдаа туугаад, бэшэ малаа хойноо дахуулаад, муу һүхэеэ тэндээ хаяад, алтан хайшаяа абаад ерээрэй».
Хаанай эльгээһэн гурбан баатар, гушан жолоошодонь хүрэхэ газартаа хүрэжэ, Алтан хайшада хаанай бэшэг хүргэбэ.

3  Алтан хайша тэрэ бэшэг уншаад, энэ хаан баабаймнай аюулда ороод байна гэжэ мэдэбэ. Үбэртэ малаа урдаа тууха гээшэнь өөһэдынгөө баатарнуудые урдаа табяад, бэшэ малаа хойноо дахуулаад ерэхэ гээшэнь бии үгэй сэрэгээ, баатарнуудаа хойноо ябуулха, муу һүхэеэ гэртээ орхихо гээшэнь тэрэ тэнэг хүбүүгээ тэндэнь хаяха, Алтан хайшаяа абаад ерэхэ гээшэнь бэрэ басагаяа хуу сэрэгээ толгойлоод ерэхэ гэжэ тэрэ бэшэгэнь иимэ удхатай байба.
Алтан хайша түргэнөөр бии үгэй баатарнуудаа, бии үгэй сэрэгээ толгойлоод, хаан баабайгаа абархаяа мордобо. Баруун хаанайда хүрэжэ ябахадаа гурбан баатарыень алажа, гушан жолоошыень түүшэлэжэ, тэрэ хаанайдаа дайгаар ороод, хаан баабайгаа абаржа, гэртээ харижа ерэбэ.
Хаан нэгэ хэды жэл соо хаагаараа һуугаад, үхэхэ дээрээ Алтан хайшаяа хаан болгожо һуулгаба. Алтан хайша хаан боложо һуугаад, арад зоноо баяжуулжа, баярлуулжа һууба.

Поделиться —

Проект “Байкальские сказки” создан в 2015 году для детей и их родителей, которые любят и читают сказки!

При копировании материалов ссылка на источник обязательна.

Мобильная версия

Яндекс.Метрика